İLETİŞİM
Kişiler arasında duygu ,düşünce, bilgi, haber alışverişi ve haberlerin akla gelebilecek her türlü biçim ve yolla kişiden kişiye karşılıklı olarak aktarılmasıdır. Kısaca özetlemek gerekirse insanların birbirini anlayabilmesidir.
Çocukların bebeklikten yetişkinliğe kadar birçok şeyi ailesinden öğrenmesi yine iletişim sayesinde gerçekleşir. İlk iletişim temeli ailede atılır. Aileden de sosyal yaşama yansır. İletişim aile içinde de bireylerin birbiriyle anlaşabilmesi ve problemleri çözebilmesi adına gereklidir. Etkili iletişim becerisi bu ortamda başladığı için iletişimin nasıl olması gerektiğine dikkat edilmelidir. Sağlıklı ve mutlu bir ailenin en önemli anahtarı iletişimdir .Ebeveynlerin birbiriyle yaşadıkları çatışmalar problemlerin çözülmesini engeller. Bu anlaşmazlıklar çocukların psikolojisini etkileyen bir durumdur. Aile içindeki iletişim çocuğun arkadaşlarıyla olan ilişkilerini, sosyal çevre ile iletişimini, hayat boyu yaşayacağı başarı veya başarısızlığını doğrudan etkilemektedir.
Aile içindeki iletişim şunlara dayanır;
*Kendini açık ve doğru bir şekilde ifade edebilme
*Karşıdaki bireyin ne istediğini anlama ve uygun bir şekilde karşılık verme
*Çocuklara olumlu rol olabilme
*Empati yapabilme
*Ailedeki her bireye vakit ayırabilme
*Uygun şekilde duygu ve düşünceleri dile getirme
*Her bireyin birbirine karşı saygılı olması
*Problem anında sakin kalabilme ve çözüm odaklı olma
Hepsi birbiriyle bağlantılı olduğu için birinin bile eksik olması iletişimdeki sorunları ortaya çıkartır.
İLETİŞİMSİZLİK…
Kişisel duyguların, fikirlerin paylaşılamadığı ya da bir karşılık görmediği iletişim ve ilişki açısından doyuma ulaşılamayan evlerde kişilerin dışarıya yönelmesi sonucu aile bireyleri birbirine yabancılaşmaya başlar.
Aile içi iletişimin iyi olduğu ailelerde bu durum tüm aile bireylerinin ruh sağlığını olumlu etkilemektedir. Her aile içerisinde illaki çatışmalar yaşanmaktadır. Önemli olan aile içerisinde hiç çatışma olmaması değil önemli olan bu çatışmaların nasıl çözümlendiğidir.
Doğru iletişimin olduğu ailelerde çocuklar daha sevgi yüklü, daha dürüst, daha samimi bireyler olarak yetişmektedir. Bazen ebeveynler çocuklarına nasıl davranması gerektiğini bilemezler. Bazen çocuğun kendisinden yüz bulmaması için çocukla arasına mesafe koyup çocuğu kendisinden uzaklaştırır, bazen ailesi kendisine nasıl davranmışsa aynı şekilde çocuğuna davranmaya çalışır, bazen de çocuğuyla aradaki dengeyi tam oturtmayıp aşırı samimi davranmaya çocuğuyla arkadaşlık ilişkisi kurmaya başlar. Çocukla kurulan arkadaşlık ilişkisi anne-babayı ebeveynlik rolünden uzaklaştır. Oysaki o çocukların zaten arkadaşları olacakları için arkadaşa değil anne ve babaya ihtiyacı olacaktır .Bazen de evde ödevlerini yapmayan veya az çalıştığına inandığı çocuğuna evde öğretmenlik rolüne bürünmeye çalışmaktadır. Oysaki bu çocuğun zaten bir öğretmeni var.
PEKİ ÇOCUKLAR NE İSTER?
*Sevgi ister
*Tutarlılık ister
*Kabul görmek ister
*Eşitlik ister
*Yakınlık ister
*Ciddiye alınmak ister
*Cevap ister
*Önemsenmek ister
*Destek ister
*Dinlenmek ister
PEKİ NE İSTEMEZLER
*Suçlanmak istemezler
*Tehdit edilmek istemezler
*Eleştirilmek istemezler
*Aşırı güven duyulmasını ya da gözdağı verilmesini istemezler
*Yargılanmak istenmezler
*Öğüt verilmesini istemezler
*Utandırılmak istemezler
*Aşağılanmak istemezler
*Alay edilmek istemezler
*Lakap takılmasını istemezler…
Çocukların anne ve babalarının aynadaki yansımaları olduğu unutulmayıp ne yapmamaları isteniyorsa ebeveynlerin de aynılarını yapmamaları gerekmektedir.
ETKİN İLTİŞİM NEDİR?
Etkin dinleme etkin iletişimin temelini oluşturur. Etkin dinleme konuşanın duygu, düşünce, istek ve değerlerini anlama bize uymasa da düşüncenin ona ait olduğunu kabul etme ve hiçbir değerlendirme yapmadan kendimizden hiçbir şey katmadan konuşana kendi sözcüklerimizle geri iletmedir. Yani dinlerken cevap vermek için değil sadece anlamak için dinlemeliyiz.
İLETİŞİMDE SEN DİLİ VE BEN DİLİ ARASINDAKİ FARK
BEN DİLİ
Karşı tarafı suçlamadan kendi duygu ve düşüncelerimizi aktarmaktır ve yaşanan durumun bizde tam olarak ne hissettirdiğini ona hissettirmektir.
SEN DİLİ
Suçlayıcı bir konuşma tarzıdır.
Ben dili “Senin bu davranışın beni incitti, beni üzdü!”
Sen dili “Çok kabasın.” “Sen hatalısın çok yanlış davranıyorsun”.
Çocuklarla iletişim kurarken sen dili yerine ben dili kullanmak önemlidir.
İLETİŞİMDE EMPATİ VE SEMPATİ ARASINDAKİ FARK
Empati kendimizi karşımızdaki kişinin yerine koyarak, onu yargılamadan ve ayrıştırmadan dinlemektir. Olaylara onun bakış açısından bakarak anlamaya çalışmaktır.
Sempati ise kişinin duygularını hissetmek, o ağladığında ağlamak o sevindiğinde ise sevinmektir. Yani olayları kendi gözümüzle değil, onun gözüyle görmektir.
Örnek vermek gerekirse çocuğun yaşamış olduğu herhangi bir duruma üzülüp onun hissettiklerini hissetmek sempati oluyor .Yaşadıklarını, o andaki hislerini anlama çabası ise empati oluyor.
Bazen aileler çocuklarıyla empati yaptıklarını düşünürken sempati yapıyorlar farkında olmadan ,bu durum ise o an sorun yaşayan çocuğa doğru yaklaşım sergilenmesini engelleyebiliyor . Babasına arkadaşlarından dayak yediğini söyleyen bir çocuğun babasının gidip çocuğun kavga ettiği çocuğa veya çocuğun aile bireylerine saldırması sempati sonucunda ortaya çıkan bir durumdur.
Kısaca belirtmek isterim ki aile içi etkileşimin kuvvetli olan doğru iletişimin etkin olduğu ailelerde çocuklar daha özgüven sahibi, daha sorumluluk sahibi, daha hayat dolu, daha çok gelecek hayalleri olan, daha çok başarı odaklı ve en önemlisi daha mutlu…
SİBEL AKSOY
REHBER VE EĞİTİM KOÇU